Is een PMO verplicht?

Is een PMO verplicht? Spoiler: het antwoord is niet ja of nee. Het is ja, nee, en het hangt ervan af en precies die nuance mist op de meeste plekken waar HR-professionals naar zoeken.

Dus hier is het volledige, eerlijke verhaal.

Wat is een PMO (preventief medisch onderzoek)? PMO is een afkorting voor een preventief medisch onderzoek. Het is een onderzoek waarmee werkgevers inzicht krijgen in de gezondheid, belastbaarheid en risico’s van medewerkers. Het doel is om gezondheidsproblemen te voorkomen en duurzame inzetbaarheid te verbeteren.

Moet een werkgever een PMO aanbieden?

Ja, een PMO is verplicht. In Nederland zijn werkgevers verplicht om medewerkers een PMO aan te bieden. In artikel 18 van de ARBO-wet staat hieronder het volgende:

“De werkgever stelt de werknemers periodiek in de gelegenheid een onderzoek te ondergaan, dat erop is gericht de risico’s die de arbeid voor de gezondheid van de werknemers met zich brengt zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken.”

Hoe vaak en in welke vorm het verplichte PMO moet worden aangeboden is dus niet vastgelegd in de ARBO-wet. 

Zijn er situaties waarin meer verplicht is dan alleen het aanbieden?

In drie specifieke gevallen gelden aanvullende verplichtingen.

Je cao schrijft meer voor: in een aantal sectoren is in de cao afgesproken dat werkgevers periodiek medisch onderzoek aanbieden én aan bepaalde eisen moeten voldoen qua frequentie of inhoud. Check dus altijd je cao. In de bouw, de zorg en delen van de industrie is dit al jaren standaard.

Je RI&E wijst op specifieke gezondheidsrisico’s: als uit je risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) blijkt dat medewerkers worden blootgesteld aan concrete risico’s zoals: gevaarlijke stoffen, fysieke overbelasting, nachtdiensten etc. dan ben je verplicht om een zogenaamd PAGO aan te bieden: een Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek. Dat is gericht op de specifieke risico’s van de functie. Een regulier PMO kijkt breder: naar de algehele gezondheid en vitaliteit van de medewerker. Beide kunnen naast elkaar bestaan.

Je functie vereist een medische keuring: voor bepaalde functies gelden aparte keuringseisen denk aan beroepschauffeurs, piloten of medewerkers die met gevaarlijke machines werken. Dit zijn geen PMO’s, maar verplichte medische keuringen die voortvloeien uit specifieke wetgeving.

Mag je als werkgever een PMO verplicht stellen voor medewerkers?

Nee, je mag als werkgever geen PMO verplicht stellen voor medewerkers. Het aanbieden is verplicht. Deelnemen niet. Elke medewerker heeft het recht om te weigeren, ook als jij als werkgever het PMO organiseert en financiert. Dat vloeit voort uit het grondwettelijke recht op lichamelijke integriteit. Niemand is verplicht medisch onderzoek te ondergaan, ook niet op de werkvloer.

Je kunt dus een PMO aanbieden. Je kunt het sterk aanmoedigen. Maar deelname afdwingen? Dat mag niet.

Wat doe je als medewerkers weigeren?

Accepteer het en onderzoek ondertussen wat er achter de weigering zit. Weigering is zelden willekeur. Medewerkers die nee zeggen, doen dat vrijwel altijd vanuit één van deze drie redenen: ze vertrouwen de vertrouwelijkheid niet, ze begrijpen niet wat er met de uitkomsten gebeurt, of ze zijn bang dat resultaten tegen hen gebruikt worden. Dat zijn geen onredelijke bezwaren. Die los je op door:

• • Vooraf glashelder te communiceren wat er met de data gebeurt en wat er niet mee gebeurt

• • Te garanderen dat individuele resultaten nooit bij de werkgever terechtkomen

• • De bedrijfsarts of een onafhankelijke partij het onderzoek te laten uitvoeren

• • Resultaten alleen op groepsniveau te delen, geanonimiseerd

Aan een welke wettelijke verplichtingen moet een PMO voldoen?

Bij de uitvoering van een PMO moet je rekening houden met verschillende wettelijke kaders. De Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) verplicht werkgevers om medewerkers een PMO aan te bieden dat aansluit op de risico’s in het werk. De Wet op de Medische Keuringen (WMK) stelt grenzen aan wat wel en niet medisch onderzocht mag worden. Daarnaast speelt de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) een belangrijke rol, omdat gezondheidsgegevens zorgvuldig en vertrouwelijk moeten worden verwerkt en beschermd.

• Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet)
• De Wet op de Medische Keuringen (WMK)
• Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)

Verplichtingen vanuit de Arbowet.

Een preventief medisch onderzoek (PMO) voor werkgevers moet ook voldoen aan de regels en voorschriften van de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet). Dit betekent dat het PMO:

• • Onderdeel moet zijn van het arbobeleid: de werkgever moet het PMO opnemen in het arbobeleid en een preventief gezondheidsbeleid voeren.

• • Gericht moet zijn op preventie: het PMO moet gericht zijn op het voorkomen van gezondheidsproblemen en arbeidsgerelateerde ziekten en klachten.

• • Moet worden uitgevoerd met toestemming van de werknemer: de werknemer moet schriftelijk toestemming geven voor deelname aan het PMO.

• • Moet leiden tot een advies aan de werkgever: de resultaten van het PMO moeten worden gebruikt om een advies te geven aan de werkgever over mogelijke aanpassingen in het werk of de werkomgeving om de gezondheid van werknemers te bevorderen.

• • Moet periodiek worden herhaald: het PMO onderzoek moet regelmatig worden herhaald om de gezondheid van werknemers te blijven monitoren en preventief te handelen waar nodig. De frequentie van het PMO kan variëren afhankelijk van de risico’s in de werkomgeving en de gezondheid van werknemers.

Verplichtingen vanuit de WMK

Een preventief medisch onderzoek (PMO) voor werkgevers moet voldoen aan de regels en voorschriften van de Wet op de Medische Keuringen (WMK). Dit betekent dat het PMO:

• • Vrijwillig moet zijn: werknemers mogen niet worden verplicht om deel te nemen aan het PMO.

• • Relevant moet zijn: de medische tests en metingen die tijdens het PMO worden uitgevoerd, moeten relevant zijn voor het werk dat de werknemer uitvoert.

• • Betrouwbaar en valide moet zijn: de tests en metingen moeten wetenschappelijk onderbouwd zijn.

• • De privacy van werknemers moet respecteren: de gegevens van werknemers moeten vertrouwelijk worden behandeld en alleen toegankelijk zijn voor de werknemer en geanonimiseerd zijn wanneer gedeeld met werkgever.

• • Een heldere rapportage moet hebben: de resultaten van het PMO moeten op een begrijpelijke en transparante manier worden gerapporteerd aan de werknemer en de werkgever.

Wettelijke verplichtingen vanuit AVG

• • Er moet toestemming moet worden gevraagd aan de werknemer voor het verwerken van de medische gegevens, dat deze gegevens alleen worden gedeeld met medische professionals ter analyse en dat ze worden bewaard volgens de geldende privacyregels.

• • Daarnaast moeten de resultaten vertrouwelijk worden behandeld en alleen worden gedeeld met de werknemer en de medische professional, tenzij de werknemer toestemming geeft om de gegevens te delen met andere partijen.

De Risico inventarisatie evaluatie (RI&E) en het PMO

De Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) speelt een belangrijke rol binnen het preventief medisch onderzoek. De RI&E is een wettelijk verplichte inventarisatie van alle risico’s binnen een organisatie op het gebied van arbeidsomstandigheden en veiligheid. Door middel van een RI&E kunnen werkgevers de gezondheidsrisico’s van hun werknemers identificeren en beoordelen en daarmee de inhoud van het PMO bepalen. Er is altijd sprake van een basis PMO die afhankelijk van de uitkomsten van RI&E kan worden aangevuld met extra elementen. Denk hierbij aan de aard van het werk en de werkomgeving. Werknemers die bijvoorbeeld veel achter een bureau zitten, hebben wellicht meer behoefte aan een onderzoek naar hun zithouding en mogelijke RSI-klachten. Of wellicht is er sprake van een hoge psychosociale arbeidsbelasting. 

Daarnaast kan ook rekening worden gehouden met de leeftijd en gezondheidsgeschiedenis van werknemers. Het is belangrijk dat het PMO aansluit bij de individuele behoeften van werknemers om zo effectief mogelijk te zijn. Een goede samenwerking tussen werkgever, werknemers en de PMO-aanbieder is daarom van groot belang bij het bepalen van de inhoud van het PMO.

Let op: ook onzichtbare risico’s tellen mee

Niet elk risico is meteen zichtbaar. Thuiswerken is daar een mooi voorbeeld van: een slechte bureaustoel of te weinig contact met collega’s lijkt onschuldig, maar tikt door in prestaties en welzijn. Neem dit soort onzichtbare risico’s serieus mee in je RI&E, ook al staat het niet met vette letters op de checklist.

Combineren PMO en MTO

Het is ook mogelijk om een PMO te combineren en medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO), dat biedt namelijk verschillende voordelen voor werkgevers. Door beide onderzoeken te combineren krijgen werkgevers een completer beeld van de gezondheids- en welzijnsbehoeften van werknemers en kunnen ze gerichtere interventies ontwikkelen om deze behoeften aan te pakken. Bovendien kan een combinatie van PMO en MTO leiden tot kostenbesparingen omdat beide onderzoeken efficiënter kunnen worden uitgevoerd.

Er zijn verschillende manieren waarop werkgevers PMO en MTO kunnen combineren. Een mogelijke manier is om beide onderzoeken tegelijkertijd uit te voeren en te integreren in een duurzame inzetbaarheid programma.

Tot slot, is een PMO verplicht?

In conclusie, een PMO is verplicht. Het is van groot belang dat werkgevers zich bewust zijn van hun wettelijke verplichtingen met betrekking tot het Preventief Medisch Onderzoek. Het uitvoeren van een PMO is verplicht en kan niet alleen bijdragen aan het bevorderen van de gezondheid en het welzijn van werknemers, maar ook aan het verminderen van de psychosociale arbeidsbelasting. Daarnaast moeten werkgevers rekening houden met regels en voorschriften vanuit de Arbowet, de WMK en de AVG tijdens het uitvoeren van een PMO. Met Everybody Frank voldoet jouw PMO direct aan alle eisen en verplichting, wel zo makkelijk.