Een medewerker vertrekt. Het bureau is leeg, de profielfoto is van Teams verdwenen, de toegangspas ligt op de HR-balie. Er wordt een rondje bitterballen gedaan, de handtekening onder het afscheidskaartje is wat gehaast, maar goedbedoeld. De exit is administratief afgehandeld.
En dan?
Wat blijft er achter?
Meer dan een lege plek
Wat veel organisaties onderschatten, is dat vertrek meer achterlaat dan een openstaande vacature. Je verliest context. Relaties. Klantkennis. Historie. Het waarom achter keuzes en afspraken die niet op papier staan. Soms verlies je iemand die de sfeer droeg. Of die een collega opving op moeilijke dagen.
Vertrek betekent altijd meer dan het vertrek zélf.
En als het vertrek onverwacht komt, of vaker gebeurt dan normaal? Dan kun je erop rekenen dat de energie weglekt bij de mensen die blijven. Niet per se uit onvrede, maar uit onzekerheid.
Wie is de volgende?
“Ze vertrok gewoon. Had een mooie kans.” Ja, dat zeggen we vaak. En misschien is dat ook zo. Maar ook als het vertrek vrijwillig, professioneel en sympathiek verloopt, is het een verliesmoment. Voor het team. Voor de overdracht. Voor de organisatiecultuur.
Want eerlijk is eerlijk: veel organisaties stellen zichzelf pas vragen als iemand al weg is.
- Waarom ging hij eigenlijk echt?
- Had zij eerder signalen laten zien?
- Hadden we iets kunnen doen?
En in die vragen zit het antwoord.
Vertrek is niet alleen een eindpunt
Het is ook een spiegel. Het is vaak het eerste zichtbare gevolg van iets wat al langer onder de oppervlakte broeide:
- Te weinig ruimte
- Gebrek aan erkenning
- Beperkte ontwikkeling
- Onzichtbare overbelasting
- Of gewoon… dat stille gevoel van: ik pas hier niet meer
Maar als je dat pas ziet ná vertrek, ben je te laat.
De schade wordt pas later duidelijk
Niet alleen omdat je iemand moet vervangen. Maar omdat de kennis weg is. Omdat collega’s tijdelijk harder moeten lopen. Omdat de motivatie onder druk staat.
En omdat je nog steeds niet zeker weet: was dit een incident, of het begin van een patroon?
Wat je wél kunt doen
Niet wachten tot iemand vertrekt. Niet bouwen op een exitgesprek dat beleefd wordt afgeraffeld. Maar kijken naar werkbeleving tijdens het dienstverband. En dan vooral: kijken naar het verschil tussen vertrekkers en blijvers.
Dat is precies wat we doen met de exit-analyse. In plaats van af te gaan op wat iemand ná vertrek vertelt, vergelijken we hoe vertrekkers hun werk hebben ervaren tijdens hun dienstverband afgezet tegen collega’s die zijn gebleven.
Op basis van onze wekelijkse metingen (de confetti-methode) analyseren we werkbeleving op organisatieniveau, volledig geanonimiseerd. Zo zie je waar vertrekkers structureel anders scoren: minder verbondenheid, minder autonomie, meer herstelbehoefte. Geen losse incidenten, maar duidelijke afwijkingen die je helpen om op tijd te handelen, bij de mensen die er nog zijn.
Van leren van vertrek naar sturen op verlooprisico
De vraag is niet alleen wat vertrekkers achterlaten, maar ook: waar ontstaat het volgende vertrek?
Dat is waar verlooprisicoanalyse in beeld komt.
Waar de exit-analyse inzicht geeft in wat vertrek kenmerkte, kijkt een verloop-risicoanalyse nadrukkelijk vooruit. Door patronen uit eerdere vertrekken te vergelijken met de actuele werkbeleving van teams en afdelingen, wordt zichtbaar waar dezelfde signalen zich opnieuw aandienen.
Zo zie je:
- waar verlies van energie, verbondenheid of autonomie zich begint op te stapelen
- welke teams dezelfde kenmerken vertonen als groepen waar eerder verloop plaatsvond
- of vertrek een incident was, of onderdeel van een breder patroon
Verloop blijkt zelden op zichzelf te staan. Het kondigt zich aan in kleine verschuivingen, vaak lang voordat het bureau leeg is.
Met een verlooprisicoanalyse maak je de impact van vertrek niet alleen zichtbaar achteraf, maar beheersbaar vooraf. Je kunt bijsturen voordat kennis verdwijnt, relaties breken of onzekerheid zich door het team verspreidt.
Niet door te wachten tot iemand vertrekt, maar door te luisteren naar wat er al leeft bij de mensen die blijven.
Download onze whitepaper
Wil je weten wat vertrekkers achterlaten in jouw organisatie en hoe je daar nu al van kunt leren? Stuur ons een bericht. Of download onze whitepaper Exit-analyse.
